NgĀ kaupapa here a Ingarangi me te Tiriti

Ahakoa ko ngā take nui e whāwhaitia ana i tērā wā, ko ngā mahi hoko whenua me te kaupapa a te Kamupene o Niu Tīreni, kāore ngā ariā atawhai tangata i nunumi noa. I noho tiketike tonu mai ērā i te wā e tuhia ana te Tiriti. I mātua hiahia a Ingarangi kia riro i a ia te mana ā-ture hei whakataki i āna ake, me te hiahia anō ki te whakatakoto tikanga hei pare atu i ērā atu whenua tērā e whakaaro ana ki te tango i Aotearoa mō rātou ake (ko te whenua Wīwī te tino hoa whakataetae, i te mea he kamupene whakakoroni anō e rere mai ana i reira ki Aotearoa i taua wā). Engari he mea nui anō te hiahia ki te tiaki i te iwi Māori. E mea ana te Kāwanatanga o Ingarangi ki te whakapūmau i ngā whāinga tika a te Māori ki te whenua, ā, e kaha kumea ana ia e ngā whakaaro hou o te wā mō te “whakakoroni pūnahanaha”. Ko tētahi āhuatanga o te whakakoroni pūnahanaha, mā te Karauna tonu e āta whakahaere, e āta tirotiro ngā mahi hoko whenua katoa.

I te tau 1839 ka whakatau iho te Kāwanatanga o Ingarangi (me te ārahi anō pea a ngā kaitohutohu mihingare) kāore e whaihua, kāore rānei e pai te āta wehewehe i te iwi Māori me tauiwi. I mōhio tonu te Kāwanatanga kāore i a ia te kaha ki te whakataki i ngā nekeneke katoa a ngā Pākehā. Mō te wāhi ki Aotearoa, kāore ngā kātipa me ngā kāwanatanga o Ingarangi i kite i te hua o te whai kia noho wehe ngā Māori ki ōna anō papa kāinga motuhake. Ki tā rātou, ki te pērā ka tukua noatia te iwi Māori ki te kawe i ā rātou tikanga kua takakinohia kētia (ki ō rātou nā whakaaro) e te tupeka me te pū. Ka mutu, ka monemone noa ngā papa kāinga nei i a tauiwi i te takanga o te wā. I pērāhia hoki i ngā Amerika me Ahitereiria. Whakatauria ana kia rerekē te āhua o te koroni hou nei, o Aotearoa.

Ka whakaaro te Kāwanatanga me whakapakari āna kaupapa-here i tēnei tūāhua, me akiaki te iwi Māori kia uru ki te porihanga Pākehā, kia rapu tonu i te mātauranga i te taha o ngā mihingare,ā, kia whiwhi tahi me tauiwi i te oranga tinana.

Kua kaha kē te āta mahi tahi a te Māori me tauiwi i te tau 1839 i ngā tumu herenga waka me ngā whanga matua, ko ngā kaupapa tauhokohoko, ahuwhenua te pūtake. Arā tētahi ringa ahuwhenua Māori ko Rāwiri Taiwhanga te ingoa (ko ia anō tētahi i haina i te Tiriti o Waitangi) kua tīmata kē ki te kūtētē kau, me te hoko atu i te miraka me te pata i Kororāreka i mua atu i te tau 1840. I runga i tana mōhio ki tēnei momo haere kōtui o te iwi Māori me tauiwi, ka whakaaro te Kāwanatanga me whakapakari āna kaupapa-here i tēnei tūāhua, me akiaki te iwi Māori kia uru ki te porihanga Pākehā, kia rapu tonu i te mātauranga i te taha o ngā mihingare, ā, kia whiwhi tahi me tauiwi i te oranga tinana. Waihoki, i whakaritea e te Kamupene o Niu Tīreni kotahi o roto i ngā pito whenua tekau i ana paenoho tāngata hou, ka riro i te Māori, kaua hei papa kāinga motuhake pērā i ērā i Amerika me Ahitereiria, engari hei tahua ka nui ake te wāriu. Ko te whakaaro ia, koinei hei utu tūturu i te rironga atu o ngā whenua ka nohoia e tauiwi.