Kupu Whakataki

Anei e whai ake nei ngā hītori o tō tātou pukapuka mātua, i tū ai tātou hei whenua, arā, te Tiriti o Waitangi. Ka tākina i konei ngā tūponotanga taea noatia te hainatanga o te Tiriti, o te wā i nui noa ake te Māori i te Pākehā, te wā ko ngāi Māori ngā rangatira o Aotearoa.

Ka whakamāramatia atu hoki ngā tino whakaaetanga i waenganui i te Māori me te Karauna o Ingarangi, me ngā hiahia o ngā taha e rua, i te whakaaetanga ki te kaupapa. Ka kōrerotia ngā raruraru i pā ki te noho tahi i raro i te Tiriti, te whakaparahakotanga i te Tiriti e tēnā kāwanatanga, e tēnā kāwanatanga tāngata nohonoho mai ki Aotearoa o te rautau tekau mā iwa, tae mai ki ēnei rā kua piki anō te mana o te Tiriti.

I te tīmatanga me pēnei te kī, ahakoa ka tautohetia ngā hītori katoa o te ao, ko te whāinga i konei i tēnei hītori mō te Tiriti, kia whakaatatia ngā mōhiotanga e whakaaetia nuitia nei i ēnei wā, mō te Tiriti, me te whanaungatanga i waenganui i te Karauna me te iwi Māori. Kia tirohia he tauira kotahi, ahakoa e mōhio nuitia ana ngā mahi i whakaotingia i mua i te hainatanga o te Tiriti, kua tino rangahaua hoki, he rerekē te titiro a tēnā tohunga mō ngā kōrero onamata i tēnā mō ngā tino āhuatanga i pā, me ngā putanga kētanga i roto i ngā tau. Ko ētahi tohunga ka kaha te kōrero mō te ngākau aroha i kauwhautia e ngā tāngata whai whakaaro o Uropi o ngā tau 1830 ki te tau 1840. Ko ētahi atu ka kōrero mō ngā mahi uruhi o ngā kaupapa o Ingarangi, ka tākina rānei he huarahi rerekē, me te kī, ahakoa i te manawapopore ngā kāwanatanga o Ingarangi ki te iwi Māori, he rite anō hoki tō rātou manawapopore kia tiakina ngā pānga o Ingarangi me ōna tāngata. Kāore e taea te whakahau kia kotahi anake te whakamārama mō ngā āhuatanga i kitea i te kawenga mai me te hainatanga o te Tiriti.

Kia ngāwari, kia horo ai te pānui, haere ki te hītori poto.