Kei tĒnei wĀhanga
Kupu Whakataki
Tauira Flash
Ngā Āhuatanga i Pā - Te Tiriti
1800
- 1849
1850
- 1899
1900
- 1949
1950
-
Ngā Āhuatanga i Pā - Aotearoa Whānui
1800
- 1849
1850
- 1899
1900
- 1949
1950
-
English version of this page
|
WĀtaka
HE WĀTAKA WHĀNUI 1950 - |
1950 Ka whakakorehia te
Kaunihera Hanga Ture
Taka mai ki te tau 1950, he Whare o Runga tō Aotearoa, i tua atu
i te Whare Māngai ka pōtihia. Ka kīia te Whare o Runga
nei ko te Kaunihera Hanga Ture, ā, he mea āta kopou ngā
tangata o runga. I te tau 1950, ka whiriwhiria e te Kāwanatanga
Nāhinara hou ētahi mema hou e 25, katoa rātou e kī
taurangi ana ka pōti rātou ki te whakakore i te Kaunihera.
Ehara, i te 18 Akuhata 1950, ka pōti te Kaunihera ki te whakakore
i a ia anō, e 26 ngā mema i whakaae, e 16 i whakahē.
Nō te 1 Hanuere 1951 i whakatinanatia ai te whakatau nei. Mai
i tērā wā kua noho whare kotahi te pūnaha tōrangapū
o Aotearoa. |
1951 Te mautohe i ngĀ
tumu herenga waka
I te 9 Pepuere, i te kaha hē haere o ngā hononga ahumahi i
ngā wāpu, ka puta te whakatau a te Uniana Kaimahi Tahamoana
kia kaua rātou e mahi i ngā hāora tāpiri i ngā
tumu herenga waka katoa o te motu. Kua mahi hoki ō rātou
rangatira ki te whakawhāiti i ngā painga e puta ana ki ngā
kaimahi, ā, koinā i pērā ai te mahi a te Uniana.
Ki tā ngā rangatira, he rite tēnei ki te kore e whakaae
ki te mahi, ā, ka whakatārewatia te mahi a ētahi o
ngā kaimahi. Ko te auē a ngā kaimahi i konei, kua rakaina
rātou ki waho. Ka inati tonu te aro atu a te kāwanatanga
ki tēnei raruraru. Ka mea ake rātou kua pā he mate
whawhati tata, ā, ka tīkina atu ngā ope a Tū ki
te rongoā i te mate. Nō te 15 Hūrae rawa i tatū
ai te raruraru. Hui katoa, 1157390 ngā rā mahi i moumou.
Koinei te taukumekume ahumahi nui katoa i Aotearoa i roto i ngā
tau. |
1962 Ka whakatŪria
he poungaio
Nō te 7 Hepetema 1962 ka whakatūria te tari o te Poungaio hei
tirotiro i te maha haere o ngā nawe e puta ake ana i te marea
mō te kaha whīwhiwhi o ngā tikanga whakahaere o te
kāwanatanga. Nā Tā Guy Powles i whakarite tētahi
pūnaha whaitake tonu kua takoto hei tauira mō ētahi
atu whenua manapori o te ao. |
1971 Ka kĪia ngĀ
mahi aukati Ā-iwi he mahi takahi i te ture
Ko tētahi whakahau a te Ture Whakawhanaungatanga ā-Iwi,
kia kaua te tangata e āhei te aukati i tētahi atu i runga
anō i te āhua o tana iwi, o te tae rānei o tana kiri,
i te huhua tonu o ngā wāhi tūmatanui, tūmataiti
hoki. Nā tēnei ture anō ko te Kaiwhakawhanaunga ā-Iwi. |

1977 Ka tiakina ngā whĀinga tika
a te tangata
He tautoko tonu tā te Ture Komihana Tikanga Tangata i te ture
whakawhanaunga ā-iwi. Nā tēnei o ngā ture, kāore
e whakaaetia te aukati a te tangata i tētahi atu i te mea he
wahine, he tāne rānei a ia, kua moe tāne, wahine,
pēhea kē rānei, i runga rānei i te āhua
o tana whakapono, o ana whakaaro matatika rānei. Ka whakatūria
anō te Kāhui Tika Tangata (te Komihana Tikanga Tangata
i mua) hei whakatairanga i ngā whāinga tika a te tangata,
me tētahi Taraipiunara Whakaōrite Whiwhinga Mahi hei tirotiro
i ngā nawe ka ara ake. |
1981 Te haerenga mai a
ngĀ Springbok
Tūturu ka tōtara wāhi rua a Aotearoa i te haerenga mai
a ngā Springbok, te tīma whutupōro o Āwherika
ki te Tonga. He tokomaha ngā tāngata i whakauru ki ngā
hīkoi whakahē i ngā kaupapa-here wehewehe ā-iwi
a Āwherika ki te Tonga. He nui anō ngā pirihimana i
tukuna ki te ātete i te hunga mautohe, pakaru mai ana te riri
i waenga i ngā taha e rua. I whakakorehia anō hoki tētahi
o ngā kēmu a ngā Springbok. |
1982 Te whakawĀtea
i ngĀ pĀrongo
I te hāpainga ake o tētahi kaupapa-here e whai ana kia matanui
ake ngā mahi a te kāwanatanga, ka puta ko te Ture Pārongo
Whaimana 1982, i āhei ai te hunga tūmatanui ki ngā
momo pārongo kāwanatanga maha tonu, hāunga ētahi
momo pārongo torutoru ka tohua kia noho tapu tonu. Nā te
Ture nei ka huripokina te hā o te Ture Muna Whaimana, i te mea
ko tā te mea hou ake i kō ai, me wātea ngā pārongo
ki te mātinitini (hāunga ētahi kōrero whakapāwera).
Ko te Tari o te Poungaio kei te whakataki i te Ture nei. Ko tētahi
wāhanga nui o ngā mahi a te Tari, he tirotiro i ngā
tono i runga i te Ture Pārongo Whaimana kāore e whakaaetia. |
|
NGĀ HONO E HĀNGAI ANA
|